Μια σημαντική επιγραφή στην Ιερά Μονή Αρκαδίου
Άρχων (2585 Άρθρα)
Κοινοποιήστε

Μια σημαντική επιγραφή στην Ιερά Μονή Αρκαδίου

Κατά τη διάρκεια της έρευνάς μου σχετικά με την ιστορική τοπογραφία της Μονής Αρκαδίου εντόπισα σε ένα πηγάδι ύδρευσης της Μονής μία σημαντική επιγραφή.

Εντύπωση προκαλεί το γεγονός ότι η επιγραφή αυτή δεν αναφέρεται στο βιβλίο του Διονύσιου Μαραγκουδάκη «Το Ιερόν και Ηρωικόν της Κρήτης Αρκάδι», (συγγραφή βιβλίου περίοδος 1910-1914, έκδοση 1996), ούτε στο βιβλίο του Τιμόθεου Βενέρη «Το Αρκάδι δια των αιώνων», αλλά και σε κανένα άλλο βιβλίο που έχει γραφτεί μέχρι σήμερα σχετικά με την Ιερά Μονή Αρκαδίου.

Η επιγραφή βρίσκεται στο νοτιοανατολικό πηγάδι της λίμνης. Η ύδρευση της Μονής γινόταν από τρία πηγάδια που βρίσκονται ανατολικά της Μονής στον κάμπο. Στα δύο πηγάδια τα λεγόμενα της λίμνης η στάθμη του νερού κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού κατεβαίνει πολύ. Το τρίτο πηγάδι, το λεγόμενο πηγάδι της Κεφάλας, συγκρατεί περισσότερο νερό τους καλοκαιρινούς μήνες. Το νερό και των τριών πηγαδιών εκτός του ότι είναι πολύ κρύο, είναι και καλής ποιότητας. Οι Μοναχοί δεν το χρησιμοποιούσαν για άλλες χρήσεις μέχρι το τέλος της δεκαετίας του 50, ώσπου με πετρελαιοκινητήρα έφεραν νερό στη Μονή από τις πηγές των ταμπακαριών.

Το νοτιοανατολικό πηγάδι της λίμνης

Θέση: Το πηγάδι βρίσκεται νοτιοανατολικά από τη Μονή στην τοποθεσία Λίμνη. Ονομάζεται έτσι επειδή όλο τον χειμώνα σχηματίζει μια μικρή λίμνη. Αποτελούσε και αποτελεί πολύ καλό κυνηγότοπο, επειδή το χειμώνα στη «λίμνη» έρχονται πολλά αποδημητικά πουλιά. Το βάθος του πηγαδιού είναι 12 μ. περίπου και η διάμετρός του 1 μ. περίπου. Το πηγάδι και σήμερα έχει άφθονο νερό. Το χτίσιμο του πηγαδιού εσωτερικά και εξωτερικά είναι επιμελημένο. Εξωτερικά υπάρχει σταμνοστάτης για να τοποθετούνται οι στάμνες καθώς και δέστρα (δεματαρέ) για τα ζώα.

Η ΑΓΝΩΣΤΗ ΕΠΙΓΡΑΦΗ ΜΕ ΤΟ ΣΤΑΥΡΟΠΗΓΙΟ ΤΗΣ ΜΟΝΗΣ

Στο πηγάδι ένα μέτρο περίπου κάτω από τα χείλη του υπάρχει σκαλισμένη σε ολόσωμη πέτρα επιγραφή με την χρονολογία κτίσης, τους κτήτορες και το σταυροπήγιο της Μονής.
Αυτό που διαβάζεται ξεκάθαρα στην επιγραφή είναι οι κτήτορες του πηγαδιού (ΜΟΧΘΟΣ ΙΩΑΣΑΦ Μ. ΜΕΘΟΔΙΟΥ Μ.) 18_ (ο τρίτος και ο τέταρτος αριθμός δεν μπορούν να αναγραφούν με σιγουριά επειδή δεν είναι πολύ ευκρινείς). Σίγουρα όμως το πηγάδι ήταν χτισμένο πριν το 1866 διότι ο μοναχός Μεθόδιος από το χωριό Πρασές Ρεθύμνου αιχμαλωτίστηκε από τους Τούρκους το 1866 κατά την διάρκεια της πολιορκίας της Μονής Αρκαδίου, φυλακίστηκε στο Ρέθυμνο και μετά την αποφυλάκισή του πέθανε στο Θρόνος Αμαρίου το 1872. Στο βιβλίο του Διονύσιου Μαραγκουδάκη σελ. 42 αναφέρεται ότι το συγκεκριμένο πηγάδι «…εκτίσθη υπό του εκ Πρασσών Μεθοδίου Μοναχού». Ο μοναχός δε Ιωάσαφ Γαβράς από το χωριό Αποστόλοι Αμαρίου αναφέρεται στο βιβλίο του Διονύσιου Μαραγκουδάκη σελίδα 93 στους ευεργέτες της Μονής πριν το 1866 χωρίς όμως να καταγράφεται η ευεργεσία του. Από την επιγραφή αυτή φανερώνεται σήμερα η ευεργεσία του Ιωάσαφ Γαβρά.

Μέχρι σήμερα είναι η μοναδική εγχάρακτη επιγραφή μαζί με το σταυροπήγιο της Μονής που έχει βρεθεί σε χώρους της Μονής (σε τοίχο της Μονής βρέθηκε μία πέτρα με το σταυροπήγιο της Μονής κατά τη διάρκεια των αναπαλαιώσεων, η οποία βρίσκεται στο μουσείο της Μονής χωρίς όμως επιγραφή και χωρίς να είναι γνωστή η προέλευσή της).

Η Μονή Αρκαδίου είναι σταυροπηγιακή. Έτσι ονομάζεται μία Μονή στην Ορθόδοξη Εκκλησία, που κατά τη θεμελίωσή της καθαγιάζεται με σταυρό ξεχωριστού σχήματος, το λεγόμενο σταυροπήγιο, αποσταλμένου από τον Οικουμενικό Πατριάρχη, ο οποίος καρφώνεται στα θεμέλιά της. Για αυτό τον λόγο μέχρι σήμερα, από όση τουλάχιστον έρευνα έχω κάνει, δεν έχει βρεθεί σταυροπήγιο με εγχάρακτη επιγραφή σε κάποια από τις σταυροπηγιακές Μονές της Κρήτης. Επειδή το πηγάδι βρίσκεται σε πολύ κοντινή απόσταση από τη Μονή, περίπου 200 μέτρα, θεωρώ ότι ο χώρος αξίζει να αποκτήσει επισκεψιμότητα, αφού είναι εύκολο στον επισκέπτη, σκύβοντας λίγο στο εσωτερικό του πηγαδιού να μπορεί να θαυμάσει ή να φωτογραφίσει το σταυροπήγιο της Μονής.

Κλεόνικος Σταυριδάκης
Διευθυντής 1ου Δημοτικού Σχολείου Ρεθύμνου
Πρώην Υπεύθυνος Περιβαλλοντικής Α/θμιας Εκπαίδευσης Νομού Ρεθύμνου

goodnet.gr