Του Παντελή Λεβάκου, υπ. Δρ., Τμήμα Θεολογίας ΕΚΠΑ
Είναι γεγονός ότι ο καλός Θεός αξιώνει ακόμα μία φορά το ποίμνιο της Ορθόδοξης Εκκλησίας να εορτάσει τη μνήμη της Αγίας Mεγαλομάρτυρος Βαρβάρας, του Οσίου Ιωάννου του Δαμασκηνού και του οσίου Σεραφείμ επισκόπου Φαναρίου. Ευρισκόμενοι στην πορεία για την πνευματική ετοιμασία για την εορτή των Χριστουγέννων, η Εκκλησία προβάλλει αυτές τις άγιες μορφές οι οποίες είχαν ένα κοινό χαρακτηριστικό· δεν γνώριζαν από την μάστιγα της πολιτικής «ορθότητας», την «αγαπολογία» και την ατολμία στην έκφραση και ομολογία της πίστεως η οποία επικρατεί τελευταία και προσδιορίζει τη σκέψη και τη ζωή μας.
Η Εκκλησία, απέχοντας και αυτή από την προβαλλόμενη «αγαπολογία» προβάλλει τη θυσία των αγίων μορφών ώστε να διδάξει και να αφυπνίσει τον άνθρωπο, ο οποίος με την επιτηδευμένη αφέλειά του τροφοδοτεί την «αγαπολογία», τους θεατρινισμούς μερίδος των κληρικών στο κήρυγμα, τον «γεροντισμό» άλλης μερίδος κληρικών και τις εύκολες λύσεις στην πνευματική ζωή. Η Αγία Βαρβάρα καταρρίπτει πρώτη την πολιτική ορθότητα και την αγαπολογία καθώς αντιλήφθηκε ότι η πορεία για την Ουράνια Βασιλεία δεν διέρχεται από όμορφα λογάκια ή τις δήθεν ευαισθησίες, αλλά (διέρχεται) από το μαρτύριο της σαρκός το οποίο κανένας από εμάς, είτε κληρικός – «γέροντας» – «αγαπολόγος» – «θεατρίνος» είτε λαϊκός δεν θα είχε το σθένος να αντέξει.
Η Αγία Βαρβάρα, επίσης, βίωνε μία κοινωνική συνθήκη στην οποία η γυναίκα ομοίαζε με αντικείμενο προς χρήση και όχι με πρόσωπο έχων υπόσταση. Η Αγία Βαρβάρα επέλεξε να υπερβεί το πλαίσιο της εποχής της, όχι ως ψευδο-φεμινίστρια αλλά ως νύμφη του Κυρίου, προκειμένου να διεκδικήσει την κοινωνία με τον αληθινό Θεό, ο Οποίος δεν γνωρίζει την πολιτική ορθότητα. Ο υμνογράφος δεν διστάζει να επαινέσει την Αγία Βαρβάρα χωρίς να φοβάται ότι δεν είναι πολιτικά ορθός ή ευχάριστος στα αυτιά των «ευαίσθητων» χριστιανών της εποχής μας· «Ἐν τῇ ἀθλήσει σου, πάντας ἐξέπληξας, ὅτι ὑπέμεινας, τὰς τῶν τυράννων πληγάς, δεσμὰ, βασάνους, φυλακάς, Βαρβάρα παναοίδιμε». Η άρνηση της Αγίας Βαρβάρας να υποκύψει στην πολιτική ορθότητα την οδήγησε να υποστεί τα μαρτύρια και προφανώς να μην καταφύγει στην πρακτική των μέσων κοινωνικής δικτύωσης ώστε να διαμαρτυρηθεί για τα όσα υπέμεινε από τον πατέρα της.
Πράγματι, η Αγία Βαρβάρα δεν είχε το «προνόμιο» να καταφύγει σε σύγχρονους και «γέροντες» και «αγαπολόγους» ή να διαβάσει εγχειρίδια αυτοβελτίωσης ώστε να λάβει συμβουλές πώς να μείνει ακλόνητη κατά τη φυλάκιση, τα βασανιστήρια, τις πληγές του σώματος και τις ψυχολογικές πιέσεις τις οποίες δεχόταν. Η ενίσχυση σε αυτά ερχόταν από την Θεία χάρη, η οποία ενίσχυσε το πνεύμα της και δεν την άφησε να υποκύψει στην άρνηση του Θεού. Η «πολιτική ορθότητα» καταρρίφθηκε από τον Διόσκορο ο οποίος έπεισε τον Έπαρχο της Νικομήδειας να αποκεφαλίσει ο ίδιος την κόρη του, όπως και έγινε. Πράγματι, ο Διόσκορος αποκεφάλισε την Αγία Βαρβάρα αλλά αμέσως μετά την πράξη του κεραυνοβολήθηκε και πέθανε. Η κεραυνοβόληση του Διοσκόρου από τον Θεό φανερώνει ότι ο Δημιουργός μας είναι δικαιοσύνη, εκτός από αγάπη ή «αγαπολογία». Αυτή δικαιοσύνη, η οποία δεν γνωρίζει από πολιτικές ορθότητες ή θεατρινισμούς ονομάζεται πνευματικός νόμος, έννοια άγνωστη στους αγαπολόγους και τους θεατρίνους των ημερών μας.
«Ὅθεν καὶ τὸν στέφανον, ὁ Θεός σοι δεδώρηται, ὅνπερ ἐπεπόθησας, ψυχικῶς καὶ προσέδραμες». Η Αγία Βαρβάρα αμείφθηκε από τον Θεό για τη σαρκική θυσία της, όπως επίσης και για τη δοκιμασία στην οποία υπεβλήθη. Η Αγία Βαρβάρα συνάντησε τον νυμφίο Ιησού Χριστό, τον Οποίο είχε ποθήσει κατά τον καιρό του εγκλεισμού της στην επίγεια φυλακή του πύργου. «Αὐτὸς καὶ τὰς ἰάσεις παρέχει, πᾶσι τοῖς πίστει προσιοῦσί σοι». Όπως σημειώνει ο υμνογράφος, ο Κύριος παρέχει την ίαση ψυχών και σωμάτων σε όσους Τον αναζητήσουν και Τον εμπιστευθούν, όπως ακριβώς έπραξε η Αγία Βαρβάρα. Με ποιον τρόπο πραγματώνεται και λαμβάνει σάρκα και οστά η «αναζήτηση» αυτή; Η απάντηση δίδεται από τον Μέγα Βασίλειο, ο οποίος προτρέπει να τιμούμε τους μάρτυρες με την μίμηση όχι του σαρκικού, αλλά του πνευματικού μαρτυρίου αυτών.
«Ὤφθη σοι Χριστός, φωτὶ ἐν ἀπροσίτῳ, ἐγκαθειργμένη ὦ Βαρβάρα, φρουρᾷ, θαρρεῖν προτρεπόμενος, καὶ τοὺς μώλωπας ἰώμενος, καὶ χαρμονὴν δωρούμενος· ὅθεν ἀνεπτερώθης, τοῦ σοῦ Νυμφίου τῷ ἔρωτι». Η Αγία Βαρβάρα εμπνεύσθηκε από τη σταυρική θυσία του Ιησού Χριστού και αποφάσισε να Τον μιμηθεί. Αντίστοιχα, όπως σημειώνει ο υμνογράφος Στέφανος Σαββαΐτης, η απόφαση της Αγίας να απαρνηθεί τα εγκόσμια και πρόσκαιρα προκάλεσε την εμφάνιση του Κυρίου στη φυλακή της Αγίας και την παροχή σθένους σε αυτή ώστε με επιτυχία να ξεπεράσει τους πόνους της σάρκας και να ενωθεί μαζί Του. Συνεπώς, η διάθεση για έμπρακτο πνευματικό αγώνα και όχι για εκδηλώσεις αγαπολογίας ή διδαχής μέσω θεατρινισμών ελκύουν το έλεος και τη χάρη του Θεού.
Εν κατακλείδι, η φετινή πανήγυρη της Αγίας Βαρβάρας ως προς την εν Τριπόλει ευρισκομένη ενορία της χαρακτηρίζεται από την απουσία του μακαριστού π. Ιουστίνου Τσαγκούρη. Η κατά άνθρωπον θλίψη για την κοίμηση και τη μετάβαση του π. Ιουστίνου από τα φθαρτά και πρόσκαιρα στην αιώνια ζωή απαλύνεται από τη βεβαιότητα πως ήδη ευρίσκεται ως λειτουργός στην επουράνια Θεία Λειτουργία. Η αφοσίωση με την οποία ο μακαριστός π. Ιουστίνος διακόνησε την ενορία της Αγίας Βαρβάρας φανερώνεται στο πνευματικό έργο το οποίο άφησε ως παρακαταθήκη. Η αγάπη της Αγίας Βαρβάρας για τον Ουράνιο Νυμφώνα ενέπνεε τη διακονία του π. Ιουστίνου, μακριά από «αγαπολογίες» και «πολιτικές ορθότητες». Έχοντας τη βεβαιότητα ότι ο μακαριστός π. Ιουστίνος είναι πνευματικά παρών στην πανήγυρη της ενορίας την οποία με αυταπάρνηση διακόνησε, ας ευχηθούμε η «θεόκλητος μάρτυς» Αγία Βαρβάρα να σκέπει και να προστατεύει όλο τον κόσμο με τις πρεσβείες της!
