Στην ιστορική πόλη της Αλεξάνδρειας, εκεί όπου επί αιώνες η θεολογία συναντά τον πολιτισμό και η χριστιανική μαρτυρία συνομιλεί με λαούς, παραδόσεις και πολιτισμούς, άρχισαν σήμερα οι εργασίες της Διεθνούς Επιτροπής Θεολογικού Διαλόγου μεταξύ Ορθοδόξων και Αγγλικανών (International Commission for Anglican-Orthodox Theological Dialogue – ICAOTD), οι οποίες φιλοξενούνται στην Καθέδρα του Πρεσβυγενούς Πατριαρχείου Αλεξανδρείας και πάσης Αφρικής, με την ευλογία και πατρική μέριμνα της Α.Θ.Μ., του Πάπα και Πατριάρχου Αλεξανδρείας και πάσης Αφρικής, κ.κ. Θεοδώρου Β΄.

Η επιλογή της Αλεξάνδρειας για τη σημαντική αυτή θεολογική συνάντηση δεν είναι ούτε τυχαία ούτε απλώς συμβολική. Η Αλεξανδρινή Εκκλησία, η θεολογούσα Εκκλησία του Αποστόλου και Ευαγγελιστού Μάρκου, υπήρξε διαχρονικά τόπος συνάντησης, επικοινωνίας και δημιουργικού διαλόγου, γέφυρα μεταξύ λαών και πολιτισμών, αλλά και χώρος στον οποίο καλλιεργήθηκε, με εκκλησιαστική ευθύνη και θεολογική σοβαρότητα, η επικοινωνία μεταξύ των χριστιανικών Εκκλησιών και παραδόσεων.

Η παράδοση αυτή δεν αποτελεί απλώς ιστορική μνήμη. Διατρέχει τους αιώνες της Αλεξανδρινής Εκκλησίας και συνδέεται με μεγάλες μορφές του Πατριαρχικού Θρόνου του Αγίου Μάρκου: από τον Πατριάρχη Κύριλλο Λούκαρι και τον λόγιο Πατριάρχη Μετροφάνη Κριτόπουλο, έως τον Πατριάρχη Μελέτιο Β΄ Μεταξάκη και, στους νεότερους χρόνους, τους αοιδίμους Πατριάρχες Νικόλαο ΣΤ΄ και Παρθένιο Γ΄, τον αποκληθέντα και «Πατριάρχη των Διαλόγων». Πρόκειται για μία μακρά εκκλησιαστική παρακαταθήκη, η οποία εξακολουθεί να υπενθυμίζει ότι ο αληθινός θεολογικός διάλογος δεν αποτελεί διπλωματική διαδικασία, αλλά διακονία της αλήθειας μέσα στην αγάπη και αναζήτηση εκείνων που μπορούν να φέρουν τους χριστιανούς εγγύτερα στην ενότητα για την οποία προσευχήθηκε ο ίδιος ο Κύριος.

Κατά την έναρξη της σημερινής ημέρας, η Α.Θ.Μ., ο Πάπας και Πατριάρχης Αλεξανδρείας και πάσης Αφρικής, κ.κ. Θεόδωρος Β΄ δέχθηκε στην Πατριαρχική Καθέδρα τους δύο συμπροέδρους της Επιτροπής και τα μέλη των αντιπροσωπειών.

Την Ορθόδοξη πλευρά της Επιτροπής συντονίζει ως συμπρόεδρος ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Βελγίου κ. Αθηναγόρας, εκπρόσωπος του Οικουμενικού Πατριαρχείου, ενώ από την πλευρά της Αγγλικανικής Κοινωνίας συμπροεδρεύει ο Επίσκοπος Michael Lewis.

Με την υποδοχή των μελών της Επιτροπής στην αποστολική γη της Αλεξάνδρειας αρχίζει ένας ακόμη σταθμός μιας μακράς πορείας θεολογικής προσέγγισης, αλληλογνωριμίας και διαλόγου μεταξύ Ορθοδόξων και Αγγλικανών, σε έναν τόπο που γνωρίζει από την ίδια του την ιστορία ότι η θεολογία δεν ορθώνει τείχη, αλλά καλείται να ανοίγει δρόμους συνάντησης, πάντοτε με πιστότητα στην αλήθεια της πίστεως και με αγάπη προς τον άνθρωπο.

Στην εμπνευσμένη προσφώνησή του προς τα μέλη της Επιτροπής, ο Μακαριώτατος ανέδειξε το βαθύτερο νόημα της σύγχρονης ιεραποστολής, της κατήχησης και του θεολογικού διαλόγου. Υπογράμμισε ότι η Ιεραποστολή δεν αποτελεί πεδίο ανταγωνισμού, διεκδίκησης επιρροής ή αριθμητικής επικράτησης, αλλά διακονία του ανθρώπου και ζωντανή μαρτυρία του Χριστού εκεί όπου υπάρχουν πόνος, φτώχεια, ασθένεια, προσφυγιά, μοναξιά και απουσία ελπίδας.

Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στη σύγχρονη κατήχηση, τονίζοντας ότι δεν αρκεί η απλή μετάδοση θρησκευτικών γνώσεων. Η Εκκλησία καλείται να οδηγήσει τον άνθρωπο «από τη γνώση στη σχέση, από την πληροφορία στην εμπειρία και από την ακρόαση στη συμμετοχή», ώστε η πίστη να γίνεται πραγματική εμπειρία ζωής εν Χριστώ. Σε μία εποχή κατά την οποία η τεχνολογία και η τεχνητή νοημοσύνη μπορούν να προσφέρουν απεριόριστη πληροφορία, ο άνθρωπος εξακολουθεί να αναζητεί εκείνο που καμία τεχνολογία δεν μπορεί να υποκαταστήσει: την προσωπική σχέση, την κοινωνία, την αγάπη, την ελπίδα και το νόημα της ζωής.

Ο Πατριάρχης Θεόδωρος Β΄ στάθηκε ιδιαίτερα στην αφρικανική εμπειρία της Εκκλησίας, επισημαίνοντας ότι η αυθεντική Ιεραποστολή δεν μεταφέρει πολιτιστικά πρότυπα ούτε δημιουργεί εξαρτήσεις, αλλά διαμορφώνει γηγενείς ποιμένες, καλλιεργεί τις τοπικές Εκκλησίες και επιτρέπει σε κάθε λαό να προσλαμβάνει και να βιώνει το Ευαγγέλιο μέσα στη δική του γλώσσα, τον πολιτισμό και την κοινωνική του πραγματικότητα.

Στο ίδιο πνεύμα τοποθέτησε και τον διάλογο Ορθοδόξων και Αγγλικανών. Όπως τόνισε, ο θεολογικός διάλογος δεν σημαίνει εγκατάλειψη της πίστεως ή της εκκλησιαστικής ταυτότητας, αλλά συνάντηση μέσα στην αμοιβαία γνώση και τον σεβασμό, με κοινό προσανατολισμό την ειρήνη, την καταλλαγή και τη διακονία του ανθρώπου.

Το μήνυμα της Πατριαρχικής ομιλίας συνοψίσθηκε σε μία ισχυρή εκκλησιολογική αρχή: η Ιεραποστολή δεν είναι κατάκτηση, ανταγωνισμός ή επέκταση επιρροής. Είναι διακονία, θυσία, αγάπη και Χριστός. Και η επιτυχία της, όπως επεσήμανε ο Μακαριώτατος, δεν μετριέται πρωτίστως με αριθμούς, κτίρια ή οργανωτικές δομές, αλλά με ανθρώπινες ζωές που μεταμορφώνονται από το Ευαγγέλιο.

Μετά την εμπνευσμένη ομιλία του, ο Μακαριώτατος ευχαρίστησε θερμά τους δύο Συμπροέδρους της Διεθνούς Επιτροπής για την παρουσία, τους κόπους και τη συμβολή τους στην πορεία του θεολογικού διαλόγου.

Απευθυνόμενος ιδιαιτέρως προς τον Σεβασμιώτατο Μητροπολίτη Βελγίου κ. Αθηναγόρα, εξέφρασε την ευγνωμοσύνη του για την πολυετή διακονία και αφοσίωσή του στο έργο της Επιτροπής και, διά του προσώπου του, απέστειλε θερμούς αδελφικούς χαιρετισμούς και εγκάρδιες ευχές προς την Α.Θ.Π., τον Οικουμενικό Πατριάρχη, κ.κ. Βαρθολομαίο.

Παράλληλα, καλωσόρισε με ιδιαίτερη χαρά τους υπόλποιπους εκπροσώπους των κατά τόπους Ορθοδόξων Εκκλησιών που συμμετέχουν στις εργασίες της Επιτροπής, και συγκεκριμένα των Εκκλησιών Αλεξανδρείας, Αντιοχείας, Ιεροσολύμων, Σερβίας, Βουλγαρίας, Ρουμανίας, Κύπρου, Ελλάδος και Αλβανίας. Ευχαριστώντας τους για την παρουσία και τη συμμετοχή τους, τους παρεκάλεσε να μεταφέρουν προς τους Μακαριωτάτους Προκαθημένους των Εκκλησιών τους την αδελφική του αγάπη, τις θερμές ευχές και την ευγνωμοσύνη του για την αποστολή των εκπροσώπων τους, καθώς επίσης και τη σταθερή συμβολή τους στον θεολογικό διάλογο.

Ιδιαίτερη αναφορά έκανε ο Μακαριώτατος και στον εκπρόσωπο του Πατριαρχείου Αλεξανδρείας στη Διεθνή Επιτροπή Θεολογικού Διαλόγου, Σεβασμιώτατο Μητροπολίτη Ζιμπάμπουε και Αγκόλας κ. Σεραφείμ, εξαίροντας τη μακρά και πολύτιμη προσφορά του όχι μόνο στον συγκεκριμένο διάλογο, αλλά και ευρύτερα στις διαχριστιανικές και θεολογικές συναντήσεις της Εκκλησίας.

Τον χαρακτήρισε ακούραστο εργάτη του Κυρίου, ο οποίος, με βαθιά θεολογική κατάρτιση, συστηματική μελέτη και έρευνα, αλλά και με πολυετή εκκλησιαστική εμπειρία, διακονεί με συνέπεια την παρουσία και τη μαρτυρία του Πατριαρχείου Αλεξανδρείας στους θεολογικούς διαλόγους. Μέσα από τη διακονία του μεταφέρει τη φωνή, την αγωνία και την ιεραποστολική εμπειρία της Αλεξανδρινής Εκκλησίας, ενώ ταυτόχρονα εργάζεται ακατάπαυστα για την οικοδόμηση γεφυρών επικοινωνίας, αλληλοκατανόησης και εμπιστοσύνης, ανοίγοντας δρόμους για έναν γόνιμο, ειλικρινή και καρποφόρο θεολογικό διάλογο.

Απευθυνόμενος δε προς τον Αγγλικανό Συμπρόεδρο της Επιτροπής, Επίσκοπο κ. Michael Lewis, ο Μακαριώτατος τον ευχαρίστησε θερμά για την παρουσία του στην Αλεξάνδρεια, μαζί με τα μέλη της Αγγλικανικής Κοινωνίας που συμμετέχουν στις εργασίες του Διαλόγου, ερχόμενοι από την Αγγλία, Αυστραλία, Η.Π.Α.,Κύπρο, Σρι-Λάνκα, Μαλαισία, κ.α.

Ο Πατριάρχης Θεόδωρος Β΄, ο οποίος συνδέεται με τον Επίσκοπο Michael με δεσμούς ειλικρινούς φιλίας και αμοιβαίας εκτιμήσεως, αναφέρθηκε με ιδιαίτερα θερμούς λόγους στην πολυετή εμπειρία, τη βαθιά γνώση και τη σημαντική συμβολή του στον θεολογικό διάλογο με την Ορθόδοξη Εκκλησία, εξαίροντας τη σταθερή προσήλωσή του στην καλλιέργεια κλίματος εμπιστοσύνης, αλληλοκατανοήσεως και αδελφικής συνεργασίας μεταξύ των δύο χριστιανικών παραδόσεων.

Παράλληλα, τον παρεκάλεσε να μεταφέρει την αγάπη και τις εγκάρδιες ευχές του προς την Αρχιεπίσκοπο Καντέρμπερι, The Most Revd Sarah Mullally.

Αντιφωνώντας προς τον Μακαριώτατο, οι δύο Συμπρόεδροι της Διεθνούς Επιτροπής εξέφρασαν εκ μέρους όλων των μελών τη βαθιά ευγνωμοσύνη και τις θερμές ευχαριστίες τους για την αβραμιαία φιλοξενία του Πατριαρχείου Αλεξανδρείας, την άρτια διοργάνωση των εργασιών, αλλά και πρωτίστως για την πατρική αγάπη, το προσωπικό ενδιαφέρον και την ουσιαστική συμβολή του Πάπα και Πατριάρχου Θεοδώρου Β΄ στην επιτυχία του σκοπού και της αποστολής της Επιτροπής.

Ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Βελγίου κ. Αθηναγόρας μετέφερε προς τον Μακαριώτατο τις θερμές αδελφικές ευχές και τους χαιρετισμούς της Α.Θ.Π., του Οικουμενικού Πατριάρχου κ.κ. Βαρθολομαίου, ενώ ο Επίσκοπος Michael Lewis μετέφερε τις εγκάρδιες ευχές της Αρχιεπισκόπου Καντέρμπερι, The Most Revd Sarah Mullally. Αμφότεροι εξέφρασαν επίσης τις ευχαριστίες όλων των μελών της Επιτροπής για τη θερμή υποδοχή και τις ιδιαίτερες συνθήκες φιλοξενίας που τους παρέχει αυτές τις ημέρες το Παλαίφατο Πατριαρχείο.

Στις αντιφωνήσεις τους οι δύο Συμπρόεδροι αναφέρθηκαν ακόμη σε σημαντικούς σταθμούς της μακράς ιστορίας των σχέσεων και του θεολογικού διαλόγου μεταξύ της Ορθοδόξου Εκκλησίας και της Αγγλικανικής Κοινωνίας, υπογραμμίζοντας τη σημασία της συνέχισης μιας πορείας που οικοδομήθηκε επί δεκαετίες με θεολογική σοβαρότητα, αμοιβαίο σεβασμό και ειλικρινή αναζήτηση της βαθύτερης κατανοήσεως μεταξύ των δύο παραδόσεων.

Μετά την επίσημη υποδοχή στην Αίθουσα του Θρόνου του Πατριαρχείου, οι Συμπρόεδροι και τα μέλη της Επιτροπής μετέβησαν στην αίθουσα συνεδριάσεων της Αγίας και Ιεράς Συνόδου, την οποία ο Μακαριώτατος παραχώρησε για τη διεξαγωγή των εργασιών του Διαλόγου κατά τις ημέρες της παραμονής τους στην Αλεξάνδρεια.

Θέλοντας δε να υπογραμμίσει έμπρακτα τη σημασία που αποδίδει η Αλεξανδρινή Εκκλησία στη συγκεκριμένη προσπάθεια και να ενισχύσει με την προσωπική του παρουσία το έργο της Επιτροπής, ο Πάπας και Πατριάρχης Θεόδωρος Β΄ παρέμεινε και παρακολούθησε μέρος των εργασιών της πρώτης ημέρας, ευχόμενος ο διάλογος των ημερών αυτών να αποβεί γόνιμος και καρποφόρος προς όφελος της χριστιανικής μαρτυρίας και της μεταξύ των Εκκλησιών αλληλοκατανοήσεως και ενότητος.