Άρθρον υπό του κ. Πέτρου Ρηγάτου, Δικηγόρου παρ΄Αρείω Πάγου, Μ.Δ.Ε. Νομικού Συμβούλου της Ι. Μητροπόλεως Πατρών
Επί τη 35η επετείω της αγλαοκάρπου Οικουμενικής Πρωθιεραρχίας του Παναγιωτάτου Οικουμενικού Πατριάρχου κ.κ. Βαρθολομαίου
Η συμβολή του Οικουμενικού Πατριάρχου Βαρθολομαίου στη διεθνή έννομη θέση του Οικουμενικού Πατριαρχείου και την παγκόσμια αναγνώρισή του ως θρησκευτικού Θεσμού με Δημόσια Διεθνή Νομική Προσωπικότητα υπήρξε ουσιαστική, καταλυτική και απόλυτη.Κατά την μακρά, πολύμοχθη και υπερδραστήρια Πρωθιεραρχία Του, ο Σεπτός Προκαθήμενος της Ορθοδόξου Πρωτοθρόνου Μεγάλης Εκκλησίας της Κωνσταντινουπόλεως κατόρθωσε με την πολυτάλαντη και χαρισματική προσωπικότητά του να προβάλλει σε διεθνές, οικουμενικό και παγκόσμιο επίπεδο την Ορθοδοξία και να διεθνοποιήσει τον οικουμενικό χαρακτήρα του Πατριαρχείου.Κατόρθωσε δρώντας επιστημονικά, μεθοδικά και δραστήρια να εξάγει την Μεγάλη Εκκλησία από τα στενά όρια του Φαναρίου και να την καταστήσει όπως πραγματικά είναι η Νομοκανονική και Εκκλησιαστική θέση της, την Πρωτόθρονη Ορθόδοξη Εκκλησία, το Πρωτόθρονο Οικουμενικό Πατριαρχείο, με διεθνές κύρος, παγκόσμιο σεβασμό, το Διεθνούς Νομικής Προσωπικότητος “sui generis” Νομικό Πρόσωπο Δημοσίου Διεθνούς Δικαίου.
Η Διεθνής έννομη θέση ενός θρησκευτικού θεσμού δεν εξαρτάται μόνον από νομικά κείμενα, αλλά κυρίως από την αναγνώρισή του από την διεθνή Κοινότητα.Το Οικουμενικό Πατριαρχείο Κωνσταντινουπόλεως δρα στη διεθνή έννομη τάξη σαν θεσμός με ιδιαίτερη πνευματική, ιστορική και νομική οντότητα, παρά το γεγονός ότι δεν αποτελεί κράτος με εδαφική κυριαρχία όπως το Βατικανό.
Το Οικουμενικό Πατριαρχείο είναι το πρώτο τη τάξει Πατριαρχείο της Ορθοδόξου Εκκλησίας με συντονιστικό και ρυθμιστικό ρόλο μεταξύ των Ορθοδόξων Εκκλησιών, καθορισμένο από τους Ιερούς Κανόνες, το Εκκλησιαστικό και το Κανονικό Δίκαιο.Οι βασικοί κανόνες των Οικουμενικών Συνόδων που καθιέρωσαν τα πρεσβεία τιμής του Οικουμενικού Πατριαρχείου μετά τον Πάπα Ρώμης είναι ο 3ος της Β΄ Οικουμενικής Συνόδου (τον μέντοι Κωνσταντινουπόλεως Επίσκοπον έχειν τα πρεσβεία της τιμής μετὰ τον της Ρώμης Επίσκοπον, διὰ το είναι αυτὴν νέαν Ρώμην», Ο 28ος της Δ΄ Οικουμενικής Συνόδου (τα ίσα πρεσβεία απένειμαν τω της Νέας Ρώμης) και ο 36ος της Πενθέκτης Οικουμενικής Συνόδου (ορίζομεν, ώστε τον Κωνσταντινουπόλεως θρόνον των ίσων απολαύειν πρεσβείων του της πρεσβυτέρας Ρώμης θρόνου, και εν τοις εκκλησιαστικοίς, ως εκείνον, μεγαλύνεσθαι πράγμασι, δεύτερον μετ᾿ εκείνον υπάρχοντα, μεθ᾿ ον της Αλεξανδρέων μεγαλοπόλεως αριθμείσθω θρόνος, είτα ο Αντιοχείας, και μετὰ τούτον, ο της των Ιεροσολυμιτών πόλεως).
Περαιτέρω το Οικουμενικόν Πατριαρχείον αποτελεί και αναγνωρίζεται διεθνώς ως ανεξάρτητη “sui generis” θρησκευτική οντότητα με διεθνή δικαιώματα προστασίας της έδρας του εις το Φανάρι.
Ο Παναγιώτατος Οικουμενικός Πατριάρχης κ. Βαρθολομαίος από της αναρρήσεώς του εις τον πάνσεπτον Οικουμενικόν Θρόνον την 2αν Νοεμβρίου 1991, εφήρμοσε με πνεύμα αγάπης την διαρκή επικοινωνία και την προσωπική επαφή με όλους τους Ορθόδοξους Πατριάρχες, Αρχιεπισκόπους και Προέδρους των αυτοκεφάλων Εκκλησιών, με σκοπό την ενότητα της πίστεως και την κοινωνία του Αγίου Πνεύματος καθώς και την επίλυση των διαφόρων εκκλησιαστικών ζητημάτων. Εκαλλιέργησε δε την εν πνεύματι χριστιανικής αγάπης επαφή και αμοιβαία επικοινωνία με την Πρεσβυτέρα Ρώμη, το διαχριστιανικό και διαθρησκευτικό διάλογο με ετεροδόξους και ετεροθρήσκους, χωρίς να αφίσταται επ΄ουδενί των θέσεων της Ορθοδόξου Εκκλησίας, θέτοντας ως ζητήματα παγκόσμιου διαλόγου τις πανανθρώπινες αξίες, τον ανθρωπισμό, την κοινωνική αλληλεγγύη, την ειρήνη, την διακονία του εμπεριστάτου ανθρώπου, την προστασία του φυσικού περιβάλλοντος (πράσινος Πατριάρχης), την παιδεία, τον πολιτισμό και τόσα άλλα ων ουκ έστιν αριθμός.Έχει μοναδικό τάλαντο εις την αξιοποίησιν αξίων Ιεραρχών εις θέσεις ευθύνης επ΄ αγαθώ της Εκκλησίας.Να ενθυμηθούμε ενδεικτικώς την αξιοποίηση των χαρισματικών και πεπαιδευμένων Ιεραρχών Αναστασίου Αλβανίας και Δημητρίου Αμερικής.
Ενισχύει τη συνεργασία των θρησκειών για την παγκόσμια ειρήνη και την καταπολέμηση της θρησκευτικής μισαλλοδοξίας. Προσωπικό του έργο αποτελεί η επαναλειτουργία ιστορικών ναών και τόπων χριστιανικής λατρείας στη Μικρά Ασία.
Ο Οικουμενικός Πατριάρχης Βαρθολομαίος πραγματοποιεί συστηματικά και διαχρονικά από το 1991, ιστορικές ομιλίες και παρεμβάσεις σε Διεθνή Φόρα, Παγκόσμιους Οργανισμούς και Διεθνή Συνέδρια.Οι τοποθετήσεις του επικεντρώνονται διαχρονικά στην κλιματική κρίση, την ειρήνη, τη θρησκευτική διπλωματία, τον ανθρωπισμό (πρόσφατες Ομιλίες σε Διεθνή Φόρα, στο Σαντιγί, Απρίλιος 2026, όπου ανέλυσε τις γεωπολιτικές προκλήσεις και τον ρόλο των θρησκειών στη σταθερότητα, ομιλία στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης τον Σεπτέμβριο του 2026 με θέμα “τα ανθρώπινα δικαιώματα και η προστασία της ανθρώπινης αξιοπρέπειας στη Σύγχρονη Εποχή”. Προετοίμασε και συντόνισε επιτυχώς την Αγία και Μεγάλη Σύνοδο της Κρήτης το 2016, συμβάλλοντας στην ενότητα των Ορθοδόξων Εκκλησιών.Ασκεί μετά προσοχής και επιμελείας τα απ΄αιώνων απαράγραπτα και αναφαίρετα δια των Ι. Κανόνων των Οικουμενικών Συνόδων δικαιώματα του Οικουμενικού Θρόνου (όπως η χορήγηση του Αυτοκεφάλου, η εκδίκαση του εκκλήτου, ο συντονιστικός ρόλος των Ορθοδόξων Εκκλησιών).
Ως primus inter pares ανέλαβε την Ιστορική Ευθύνη του συντονισμού των Ορθοδόξων Εκκλησιών.Περαιτέρω διεδραμάτισε πρωταρχικό ρόλο στην έξοδο του Πατριαρχείου από την απομόνωση και στη διεθνή αναγνώριση της Πρωτόθρονης Εκκλησίας της Κων/πόλεως ως Παγκόσμιας εμβέλειας Οικουμενικού Ορθόδοξου Πατριαρχείου.Ο δε Οικουμενικός Πατριάρχης κ. Βαρθολομαίος γίνεται δεκτός στις εκατοντάδες των ταξιδίων του στο Εξωτερικό με τιμές αρχηγού κράτους από κορυφαίους ηγέτες όπως οι Πρόεδροι των Η.Π.Α. Μπαράκ Ομπάμα και Ντόναλντ Τραμπ, ο Βασιλιάς Κάρολος Γ΄ και τόσοι άλλοι.
Έχει προσκληθεί να ομιλήσει και προσκαλείται και ομιλεί συνεχώς, σε Διεθνή fora και Οργανισμούς. Στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, στην UNESCO, στο Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ στο Νταβός, σε Κοινοβούλια δεκάδων κρατών, Πανεπιστήμια Διεθνούς Κύρους, έχει δε τιμηθεί και συνεχώς τιμάται με Ανώτατες Τιμητικές Διακρίσεις Κρατών, Οργανισμών και Πανεπιστημίων, ανεκηρύχθη δε αντεπιστέλλον μέλος της Γαλλικής Ακαδημίας.Περαιτέρω προσωπικό Του καθαρά επίτευγμα αποτελεί η επαναλειτουργία των Σχολείων της Ίμβρου καθώς και η επευχομένη σύντομος επαναλειτουργία της Θεολογικής Σχολής της Χάλκης.
Αλλ΄ επιλήψει με διηγούμενον ο χρόνος περί της καταλυτικής συμβολής του Παναγιωτάτου εις την παγκόσμιον έννομον θέσιν του Οικουμενικού Πατριαρχείου, γι΄αυτό και περατούντες την οφειλετικήν σύντομον αναφοράν μας επί τη ευσήμω Επετείω 35ετίας από της εκλογής Του εις τον Πάνσεπτον Οικουμενικόν Θρόνον, ευχώμεθα υιικώς Υγείαν κατ΄ άμφω, μακροημέρευσιν και Δύναμιν παρά της Τρισηλίου Θεότητος, δια την συνέχισιν του Θεοφιλούς Έργου Του.
