Της Βασιλικής Π. Δημάκη, Δικηγόρου παρ’ Αρείω Πάγω
Η χθεσινή ημέρα ήταν αφιερωμένη στη μνήμη του Αγίου Διονυσίου του Αρεοπαγίτη, του Αγίου που η Εκκλησία τιμά ως προστάτη όσων υπηρετούν τη δικαιοσύνη και του οποίου η μορφή είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με τον Άρειο Πάγο και την αναζήτηση της αλήθειας.
Σύμφωνα με την εκκλησιαστική παράδοση, ο Άγιος Διονύσιος υπήρξε μέλος της «ἐξ Ἀρείου Πάγου Βουλῆς», του σημαντικότερου δικαστικού θεσμού της αρχαίας Αθήνας.
Ως δικαστής, διακρίθηκε για το ακέραιο ήθος του, την αμεροληψία του και την προσήλωσή του στη δικαιοσύνη. Η μόρφωσή του, η βαθιά φιλοσοφική του παιδεία, η ευγλωττία και ο ενάρετος βίος του, τον ανέδειξαν σε μία από τις κορυφαίες και πλέον φωτισμένες μορφές του Αρείου Πάγου.
Υπήρξε, όμως, και άνθρωπος με έντονες πνευματικές αναζητήσεις. Δεν αρκέστηκε στη γνώση που ήδη κατείχε, αλλά αναζήτησε με ειλικρίνεια την αλήθεια. Η παράδοση συνδέει αυτή την αναζήτηση με ένα συγκλονιστικό γεγονός. Την ημέρα της Σταυρώσεως του Χριστού, ο Άγιος Διονύσιος βρισκόταν, σύμφωνα με την παράδοση, στην Ηλιούπολη της Αιγύπτου, κοντά στο σημερινό Κάιρο, όπου είχε μεταβεί για ανώτερες σπουδές. Εκεί, έγινε μάρτυρας ενός ανεξήγητου φαινομένου: ξαφνικά σκοτάδι κάλυψε τη γη και ισχυρός σεισμός συγκλόνισε τα πάντα.
Μπροστά σε αυτό το γεγονός ο Άγιος Διονύσιος φέρεται να αναφώνησε: «Ἤ Θεός πάσχει ἤ τό πᾶν ἀπόλλυται», δηλαδή «Ή ο Θεός πάσχει ή ο κόσμος χάνεται». Όταν αργότερα επέστρεψε στην Αθήνα και άκουσε τον Απόστολο Παύλο να μιλά για τη Σταύρωση του Ιησού Χριστού και για τα σημεία που έλαβαν χώρα την ημέρα εκείνη, θυμήθηκε το γεγονός που τον είχε συγκλονίσει όταν βρισκόταν στην Αίγυπτο.
Τότε, σύμφωνα με την παράδοση, αναγνώρισε ότι ο Θεός που έπασχε για τον άνθρωπο ήταν ο Ιησούς Χριστός.
Η συνάντηση του Αγίου Διονυσίου με τον Απόστολο Παύλο υπήρξε καθοριστική για τη ζωή του.
Ο Άγιος Διονύσιος αναζήτησε την αλήθεια, την εξέτασε και όταν την αναγνώρισε, την έκανε τρόπο ζωής.
Βαπτίστηκε χριστιανός, αφιερώθηκε στην Εκκλησία και διαδέχθηκε στον επισκοπικό θρόνο των Αθηνών τον Άγιο Ιερόθεο, υπηρετώντας με ζήλο την Εκκλησία και τον άνθρωπο.
Η πορεία του Αγίου Διονυσίου δεν συνδέθηκε μόνο με τη γνώση και την πνευματική καλλιέργεια, αλλά, κυρίως, με τον τρόπο που αυτές μετουσιώθηκαν σε έμπρακτο ενδιαφέρον για τον συνάνθρωπο.
Εδώ ακριβώς βρίσκεται το ιδιαίτερο μήνυμα της μορφής του για όλους εμάς που υπηρετούμε τη νομική επιστήμη.
Στο πρόσωπό του συναντώνται δύο δρόμοι που εκ πρώτης όψεως μοιάζουν διαφορετικοί: ο δρόμος της δικαιοσύνης και ο δρόμος της πίστεως. Κι όμως, οι δύο αυτοί δρόμοι συναντώνται σε μία κοινή αφετηρία: στην αναζήτηση της αλήθειας.
Αυτή ακριβώς η αναζήτηση αποτελεί θεμελιώδη αρχή για κάθε νομικό. Ο νομικός καλείται καθημερινά να αναζητά την αλήθεια των πραγματικών περιστατικών, να εξετάζει και να αξιολογεί τα αποδεικτικά στοιχεία, να σταθμίζει επιχειρήματα και αντικρουόμενες απόψεις και, τελικά, να υπηρετεί το δίκαιο με αίσθημα ευθύνης.
Η μορφή του Αγίου Διονυσίου αποτελεί, επομένως, μία διαχρονική υπενθύμιση ότι η δικαιοσύνη δεν εξαντλείται στη γνώση και την εφαρμογή των κανόνων δικαίου.
Μας υπενθυμίζει το χρέος να αναζητούμε την αλήθεια πριν από κάθε κρίση, να υπηρετούμε τη δικαιοσύνη χωρίς να ξεχνούμε τον άνθρωπο και να επιτελούμε το λειτούργημά μας με επιστημονική επάρκεια, αλλά και με ήθος. Διότι ο νόμος δίνει στο νομικό τη δύναμη να κρίνει.Το ήθος, όμως, του υπαγορεύει πώς θα χρησιμοποιήσει τη δύναμη αυτή. Και όσο μεγαλύτερη είναι η εξουσία που μας δίνεται να κρίνουμε, τόσο μεγαλύτερη πρέπει να είναι και η ευθύνη με την οποία την ασκούμε.
Ίσως αυτή να είναι μία από τις σημαντικότερες παρακαταθήκες του Αγίου Διονυσίου του Αρεοπαγίτη για τον σύγχρονο νομικό: ότι η βαθύτερη ευθύνη που συνοδεύει την ιδιότητά μας δεν βρίσκεται μόνο στη γνώση του νόμου, αλλά και στον τρόπο με τον οποίο αυτή η γνώση υπηρετεί τη δικαιοσύνη, την αλήθεια και, τελικά, τον άνθρωπο.
