Για πρώτη φορά στην ιστορία της πόλεως του Ρεθύμνου η Ιερά και Θαυματουργός Εικόνα της Παναγίας Σουμελά – Συγκινητική συνάντηση του Πόντου με την Κρήτη
Το απόγευμα του Σαββάτου, 24ης Οκτωβρίου 2026, πραγματοποιήθηκε πάνδημη υποδοχή της Ιεράς και Θαυματουργού Εικόνας της Παναγίας Σουμελά και αποτμημάτων των Ιερών Λειψάνων του Αγίου Μεγαλομάρτυρος Δημητρίου του Μυροβλύτου, στην πλατεία των Αγίων Τεσσάρων Μαρτύρων, στην πόλη του Ρεθύμνου.
Την Ιερά Εικόνα μετέφερε, ανταποκρινόμενος σε σχετικό αίτημα του Σεβασμιωτάτου Ποιμενάρχου μας, Μητροπολίτου Ρεθύμνης και Αυλοποτάμου κ. Προδρόμου, ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Βεροίας, Ναούσης και Καμπανίας κ. Παντελεήμων, συνοδευόμενος από τον Καθηγούμενο του Ιερού Προσκυνήματος, Πανοσιολογιώτατο Αρχιμανδρίτη Παντελεήμονα Παπαεμμανουήλ, τον Αρχιδιάκονο της Ιεράς Μητροπόλεως Βεροίας π. Κοσμά Καραγιάννη, τον Πρόεδρο του Σωματείου «Παναγία Σουμελά» κ. Γεώργιο Τανιμανίδη και μέλη του Διοικητικού Συμβουλίου του Ιερού Ιδρύματος.
Μπροστά στο Δημαρχείο Ρεθύμνης καλωσόρισε τους προσκεκλημένους ο Δήμαρχος Ρεθύμνης κ. Γεώργιος Μαρινάκης, ο οποίος απηύθυνε χαιρετισμό υποδοχής.
Ακολούθησε λιτανευτική πομπή προς τον Ιερό Ναό των Αγίων Τεσσάρων Μαρτύρων, την οποία συνόδευσε η Φιλαρμονική του Δήμου Ρεθύμνης. Στον Ιερό Ναό τελέσθηκαν Δοξολογία και Αρχιερατικός Εσπερινός, χοροστατούντος του Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτου Βεροίας, Ναούσης και Καμπανίας κ. Παντελεήμονος, ο οποίος κήρυξε και τον Θείο Λόγο, και συγχοροστατούντων των Σεβασμιωτάτων Μητροπολιτών Λάμπης, Συβρίτου και Σφακίων κ. Ιωακείμ και Ρεθύμνης και Αυλοποτάμου κ. Προδρόμου.
Την Ελληνική Κυβέρνηση εκπροσώπησε ο Αντιπρόεδρός της κ. Κωστής Χατζηδάκης, ενώ παρέστη και ο Βουλευτής Ρεθύμνου κ. Ιωάννης Κεφαλογιάννης.
Τον Αρχηγό του Γενικού Επιτελείου Στρατού εκπροσώπησε ο Ενδοξότατος Ταξίαρχος κ. Νικόλαος Κωστάκης, Διοικητής της 5ης Αερομεταφερόμενης Ταξιαρχίας («V Μεραρχία Κρητών»).
Στην υποδοχή και στις Ιερές Ακολουθίες παρέστησαν επίσης εκπρόσωποι των τοπικών πολιτικών και αυτοδιοικητικών Αρχών, των Ενόπλων Δυνάμεων και των Σωμάτων Ασφαλείας, καθώς και εκπρόσωποι φορέων, παραδοσιακών κρητικών συλλόγων και ποντιακών σωματείων της Κρήτης, μέλη του Ελληνικού Ερυθρού Σταυρού, Κληρικοί και πλήθος ευσεβών Χριστιανών.
Στο τέλος του Εσπερινού πραγματοποιήθηκαν οι καθιερωμένες προσφωνήσεις και αντιφωνήσεις. Ο Σεβασμιώτατος Ποιμενάρχης μας κ. Πρόδρομος προσέφερε στον Σεβασμιώτατο Μητροπολίτη Βεροίας κ. Παντελεήμονα αποτμήματα Ιερών Λειψάνων των Αγίων Τεσσάρων Νεομαρτύρων του Ρεθύμνου, προκειμένου να αποθησαυρισθούν στην Ιερά Μονή Παναγίας Δοβρά στη Βέροια.
Επίσης, προσέφερε έναν ζωγραφικό πίνακα στον Πρόεδρο του Σωματείου «Παναγία Σουμελά» κ. Γεώργιο Τανιμανίδη, ενώ ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Βεροίας κ. Παντελεήμων προσέφερε τα δικά του αναμνηστικά δώρα.
Κατά την ομιλία του, ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Βεροίας κ. Παντελεήμων αναφέρθηκε στη συγκινητική συνάντηση του Πόντου με την Κρήτη, μέσα από την παρουσία της Ιεράς Εικόνας της Παναγίας Σουμελά στον Ναό των Αγίων Τεσσάρων Μαρτύρων, λίγες ημέρες πριν από την πανήγυρή τους.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στη μακραίωνη ιστορία της Θαυματουργού Εικόνας, στη σημασία της για τον Ποντιακό Ελληνισμό, στην προσφυγιά και στον ξεριζωμό των Ελλήνων του Πόντου, καθώς και στη μεταφορά της και στην εγκατάστασή της στο Βέρμιο.
Ο Σεβασμιώτατος εξέφρασε τις ολοκάρδιες ευχαριστίες του προς τον Ποιμενάρχη μας κ. Πρόδρομο για την ευγενή και φιλόφρονα πρόσκλησή του, επισημαίνοντας την ιδιαίτερη χαρά του για τη μεταφορά, για πρώτη φορά, της Ιεράς Εικόνας της Παναγίας Σουμελά στην ιστορική πόλη του Ρεθύμνου, με αφορμή την εορτή των Αγίων Τεσσάρων Νεομαρτύρων και τις επετειακές εκδηλώσεις για τη συμπλήρωση 160 ετών από την Αρκαδική Εθελοθυσία.
Ευχήθηκε, τέλος, η Υπεραγία Θεοτόκος να χαρίζει πλουσιοπάροχα τη χάρη και την ευλογία Της στο ευσεβές πλήρωμα της τοπικής μας Εκκλησίας.
Ομιλία του Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτου Βεροίας, Ναούσης και Καμπανίας κ. Παντελεήμονος
Πόντος καί Κρήτη συναντῶνται σήμερα στόν περικαλλῆ καί περίλαμπρο ναό τῶν ἁγίων τεσσάρων μαρτύρων τοῦ Ρεθύμνου, λίγες μόλις ἡμέρες πρίν ἀπό τήν ἱερά πανήγυρή του καί τήν ἑορτή τῆς μνήμης καί τοῦ μαρτυρίου τους, στίς 28 Ὀκτωβρίου 1824.
Ὁ ἡρωικός καί πιστός λαός τοῦ Ρεθύμνου ὁμοθυμαδόν, ἄνδρες, γυναῖκες καί παιδιά, ἀκρίτες τοῦ νότου τῆς ἑλληνικῆς πατρίδος, ἄνθρωποι εὐσεβεῖς καί ἀκλόνητοι στήν πίστη τοῦ Χριστοῦ καί στήν ἀγάπη γιά τήν Ἐκκλησία, εὐγενεῖς καί φιλόξενοι, ἤλθατε γιά νά ὑποδεχθεῖτε καί νά τιμήσετε τή Μητέρα τοῦ Κυρίου μας καί μητέρα πάντων τῶν Χριστιανῶν.
Ἤλθατε γιά νά ὑποδεχθεῖτε καί νά προσκυνήσετε τήν χαριτόβρυτο καί θαυματουργό εἰκόνα τῆς Παναγίας τῆς Σουμελᾶ, τῆς Παναγίας τοῦ Ποντιακοῦ Ἑλληνισμοῦ, τῆς προστάτιδος τῶν ἀκριτῶν μας πού γιά αἰῶνες φύλαγαν ἀναμμένο τό καντήλι τῆς εἰς Χριστόν πίστεως καί τοῦ Ἑλληνισμοῦ στήν Ἀνατολή.
Μέ πολλή χαρά τά Διοικητικά Συμβούλια τοῦ Πανελληνίου Ἱεροῦ Προσκυνήματος καί τοῦ Σωματείου «Παναγία Σουμελᾶ» ἔκαναν δεκτό τό εὐλαβές αἴτημα τοῦ Σεβασμιωτάτου Ποιμενάρχου σας καί λίαν ἀγαπητοῦ ἀδελφοῦ, Μητροπολίτου Ρεθύμνης καί Αὐλοποτάμου κ. Προδρόμου, νά μεταφερθεῖ αὐτές τίς ἡμέρες, μέ τήν εὐκαιρία τῆς μνήμης τῶν ἁγίων τεσσάρων Ρεθυμνιωτῶν Νεομαρτύρων ἀλλά καί τίς ἑορταστικές ἐκδηλώσεις γιά τή συμπλήρωση 160 ἐτῶν ἀπό τήν Ἀρκαδική Ἐθελοθυσία, γιά πρώτη φορά στήν ἱστορική πόλη τοῦ Ρεθύμνου καί στήν Ἱερά Μητρόπολή σας ἡ πάνσεπτος καί σεβασμία εἰκόνα τῆς Παναγίας Σουμελᾶ ἀπό τήν ἱερή καθέδρα της στό ὄρος Βέρμιο τῆς Ἠμαθίας.
Ἦλθε ἡ ἱερά εἰκόνα τῆς Παναγίας Σουμελᾶ γιά νά ἀγκαλιάσει μέ τή μητρική της ἀγάπη τήν πόλη καί τούς εὐσεβεῖς κατοίκους της, ὅπως τήν ἀγκαλιάζει καί ἡ θάλασσά της. Ἦλθε γιά νά προσφέρει ἕναν πνευματικό λιμένα στίς ψυχές σας, ἀνώτερο ἀπό τόν φυσικό καί ἱστορικό λιμένα πού κοσμεῖ τήν πόλη σας. Ἦλθε γιά νά προσφέρει σέ ὅλους σας τήν εὐλογία καί τή χάρη τῆς Ὑπεραγίας Θεοτόκου, τῆς προστάτιδος ὅλων τῶν χριστιανῶν καί τῆς ἀκοιμήτου πρέσβειρας τοῦ ἀνθρωπίνου γένους στόν θρόνο τοῦ Υἱοῦ της.
Εἶναι γνωστή ἡ ἀγάπη τῆς Ὑπεραγίας Θεοτόκου γιά τούς ἀνθρώπους καί ἰδιαιτέρως γιά ὅσους εὐλαβοῦνται καί τιμοῦν τόν Υἱό της. Καί αὐτή ἡ ἀγάπη της ἀποδεικνύεται περίτρανα μέσα ἀπό τήν ἱστορία τῆς θαυματουργῆς αὐτῆς εἰκόνος, τῆς περιπύστου εἰκόνος τῆς Παναγίας Σουμελᾶ, πού ἐπισκέπτεται γιά πρώτη φορά σήμερα τήν πόλη τοῦ Ρεθύμνου.
Ἔργο, κατά τήν παράδοση, τοῦ ἱεροῦ εὐαγγελιστοῦ Λουκᾶ ἡ ἱστορική εἰκόνα πού ὑποδεχθήκατε ἐπίσημα μέ κατάνυξη καί συγκίνηση πρίν ἀπό λίγο, ἐπέλεξε νά μετακινηθεῖ μέ θαυμαστό τρόπο ἀπό τήν Ἀθήνα, ὅπου βρισκόταν, φέροντας τήν ἐπωνυμία Ἀθηνιώτισσα, στό ὄρος Μελᾶ τοῦ Πόντου τόν τέταρτο αἰώνα.
Στό μεταξύ εἶχε φροντίσει ἡ χάρη της νά στείλει ἐκεῖ μέ ἐξίσου θαυμαστό τρόπο καί δύο Ἀθηναίους μοναχούς, τόν Βαρνάβα καί τόν Σωφρόνιο, οἱ ὁποῖοι ἐπρόκειτο νά γίνουν οἱ κτίτορες τῆς Ἱερᾶς Μονῆς, στήν ὁποία ἐπέλεξε ἡ Κυρία Θεοτόκος νά εὑρίσκεται ἡ εἰκόνα της.
Ἡ Ἱερά αὐτή Μονή, πού ἔγινε γνωστή μέ τό νέο ὄνομα τῆς θαυματουργοῦ εἰκόνος τῆς Παναγίας Σουμελᾶ, ἀναδείχθηκε γιά αἰῶνες τό κέντρο τοῦ Ποντιακοῦ Ἑλληνισμοῦ, ἐκεῖ ὅπου κτυποῦσε ἡ καρδιά του στίς χαρμόσυνες καί στίς δύσκολες στιγμές τῆς ἱστορικῆς του πορείας, ἐκεῖ πού τά ἀπειράριθμα θαύματα τῆς ἱερᾶς της εἰκόνος σέ πιστούς καί ἀπίστους μαρτυροῦσαν τή ζωντανή παρουσία τῆς Ὑπεραγίας Θεοτόκου.
Μέ αὐτή τήν αἴσθηση τῆς παρουσίας τῆς Παναγίας ἀνάμεσά τους πῆραν τόν δρόμο τῆς προσφυγιᾶς οἱ πατέρες καί οἱ μητέρες μας, ὅταν μέ βίαιο καί ἀπάνθρωπο τρόπο ἀναγκάστηκαν νά ξερριζωθοῦν ἀπό τή γῆ τοῦ Πόντου, στήν ὁποία ἄκμασε γιά αἰῶνες ὁ Ἑλληνισμός καί ὁ Χριστιανισμός, καί μέσα ἀπό ἀνείπωτες κακουχίες νά προσπαθήσουν νά συνεχίσουν τή ζωή τους σέ ἄλλα μέρη.
Ὅπως ὅμως ἡ Ὑπεραγία Θεοτόκος δέν ἐγκατέλειψε ποτέ τόν Ποντιακό Ἑλληνισμό, ἔτσι καί τά εὐλαβῆ τέκνα της δέν θέλησαν νά ἐγκαταλείψουν τήν ἱστορική καί θαυματουργό της εἰκόνα σέ ξένα χέρια. Θέλησαν νά τῆς κτίσουν ἕνα νέο μοναστήρι γιά νά τήν ἔχουν κοντά τους, γιά νά εἶναι τό κέντρο τῆς ζωῆς τους, γιά νά εἶναι τό καταφύγιο καί ἡ παρηγορία τους. Καί ἔτσι ἔκτισαν τήν νέα Ἱερά Μονή τῆς Παναγίας Σουμελᾶ στό Βέρμιο, ὡς τό νέο κατοικητήριό της, στό ὁποῖο ὑποδέχεται τούς εὐλαβεῖς προσκυνητές της καί ἀκούει τίς δεήσεις καί τίς εὐχαριστίες τους, στό ὁποῖο δέχεται τήν ἀγάπη καί τήν προστασία τῶν ἀκοίμητων διακονητῶν της, τῶν μελῶν τῶν Διοικητικῶν Συμβουλίων τοῦ Πανελληνίου Ἱεροῦ Προσκυνήματος καί τοῦ Σωματείου «Παναγία Σουμελᾶ», κάποια ἀπό τά ὁποῖα, μέ ἐπικεφαλῆς τόν πρόεδρό τους, τήν συνόδευσαν σήμερα στήν πόλη σας καί τόν ἱερό αὐτό ναό τῶν ἁγίων τεσσάρων μαρτύρων, προκειμένου νά συνεορτάσει μαζί σας τή μνήμη τους ἀλλά καί τήν ἑκατοστή ἑξηκοστή ἐπέτειο τοῦ Ὁλοκαυτώματος τῆς Ἱερᾶς καί ἡρωικῆς Μονῆς Ἀρκαδίου.
Θά ἤθελα νά ἐκφράσω αὐτή τήν ὥρα τίς ὁλοκάρδιες εὐχαριστίες μου πρός τόν Ποιμενάρχη σας, τόν Σεβασμιώτατο Μητροπολίτη Ρεθύμνης καί Αὐλοποτάμου κ. Πρόδρομο, γιά τήν εὐγενῆ καί φιλόφρονα πρόσκλησή του καί γιά τή μεγάλη ἀγάπη του πρός τήν Ὑπεραγία Θεοτόκο, τήν ὁποία ἐξέφρασε παντοιοτρόπως μέ τήν παρουσία του καί τή συμμετοχή του στίς λατρευτικές ἐκδηλώσεις πρός τιμήν τῆς Παναγίας Σουμελᾶ.
Ἐκφράζω ὅλως ἰδιαιτέρως ὅμως καί τή χαρά μου, γιατί μέ τή μεταφορά τῆς χαριτοβρύτου καί θαυματουργοῦ εἰκόνος τῆς Παναγίας Σουμελᾶ ἀπό τό Βέρμιο στήν πόλη σας ἀνταποκρινόμεθα στήν ἐπιθυμία καί τήν παράκληση τοῦ Ἁγίου Ρεθύμνης νά ὑποδεχθεῖ τήν εἰκόνα τῆς Σουμελιώτισσας Παναγίας στήν Ἱερά Μητρόπολή του καί νά προσφέρει στό εὐσεβές ποίμνιό του τή μεγάλη εὐλογία νά τήν προσκυνήσει καί νά λάβει τή χάρη της, τήν ὁποία εὔχομαι ταπεινά νά χαρίζει ἡ Παναγία μας πρός ὅλους σας.
