Του Παντελή Λεβάκου, υπ. Δρ., Τμήμα Θεολογίας ΕΚΠΑ
«Ἐν κυμβάλοις ἠχήσωμεν, ἐν ᾠδαῖς ἀλαλάξωμεν, ἡ Χριστοῦ ἀνάδειξις πεφανέρωται, τῶν Προφητῶν τὰ κηρύγματα, τὸ πέρας ἐδέξαντο· ὃν γὰρ ἔφησαν σαρκί, τοῖς βροτοῖς ἐμφανίζεσθαι, ἀποτίκτεται, ἐν ἁγίῳ Σπηλαίῳ, καὶ ἐν φάτνῃ, ἀνακλίνεται ὡς βρέφος, καὶ σπαργανοῦται ὡς νήπιον». Μας αξιώνει ο Θεός για ακόμα μία χρονιά να εορτάσουμε την ανάμνηση της τομής της ανθρώπινης ιστορίας εξαιτίας ενός σπουδαίου και συνάμα παράδοξου γεγονότος, το οποίο δεν είναι άλλο από τη φανέρωση του Ιησού Χριστού στην ανθρωπότητα. Εορτάζουμε την εκπλήρωση των προφητικών κηρυγμάτων, δηλαδή, την εμφάνιση του Λόγου στον άνθρωπο με σάρκα και οστά. Ο Θεός γεννιέται ως άνθρωπος μέσα σε ένα άγιο Σπήλαιο, καταδέχεται να τυλιχθεί με βρεφικά σπάργανα και να τοποθετηθεί μέσα σε φάτνη.
«Ἀνερμήνευτον Σύλληψιν, καὶ ἀνέκφραστον Γέννησιν, ἡ Παρθένος βλέπουσα, κατεπλήττετο, καὶ προσεφθέγγετο χαίρουσα, ὁμοῦ καὶ δακρύουσα· Ἐπιδώσω σοι μαζόν, τῷ τὰ σύμπαντα τρέφοντι, ἢ ὑμνήσω σε, ὡς Υἱὸν καὶ Θεόν μου; ποίαν εὕρω, ἐπὶ σοὶ προσηγορίαν, ἀκατονόμαστε Κύριε;». Χωρίς καμία αμφιβολία το γεγονός της Γεννήσεως ήταν συγκλονιστικό όχι μόνο για την παγκόσμια ιστορία, αλλά και για την ίδια την Θεοτόκο. Η Παρθένος, η οποία γέννησε τέλειο Θεό και τέλειο άνθρωπο, κατά την υμνογραφία της Εκκλησίας, δεν ήταν σε θέση ούτε να ερμηνεύσει τη Σύλληψη, αλλά ούτε και να εκφράσει τα όσα ένιωθε όταν γέννησε τον Κύριο. Με πολλή έκπληξη, χαρά και δάκρυα στρέφεται στο θείο Βρέφος και αναρωτιέται· πώς θα θηλάσω Εκείνον ο οποίος δίνει ζωή στα σύμπαντα ή πως θα υμνήσω τον Υιό και Θεό μου; Με ποιον τρόπο θα απευθύνομαι σε Εσένα Κύριε και με ποιο όνομα θα σε περιγράψω;
Η απάντηση στα ερωτήματα αυτά έρχεται πάλι από την υμνολογία. Η Εκκλησία μας προσκαλεί να υπερβούμε την όμορφη και θελκτική κοσμική ατμόσφαιρα των ημερών και με τα μάτια της ψυχής να μεταβούμε στη Βηθλεέμ ώστε να δούμε τις απαντήσεις στα ερωτήματα της Θεομήτορος. Εάν επιχειρήσουμε να μεταβούμε νοερά στη Βηθλεέμ, τότε δεν θα αντικρίσουμε στολίδια ή χριστουγεννιάτικες αγορές. Εκεί θα δούμε την Παρθένο να πορεύεται κατά τη διάρκεια της νύχτας ώστε να βρει κατάλυμα στο Σπήλαιο και με ταπείνωση να γεννήσει τον Κύριο και Θεό μας. Στο Σπήλαιο θα δούμε το Λυτρωτή να εξέρχεται από την κοιλία της Θεοτόκου χωρίς αυτή να πονέσει αλλά διατηρώντας την παρθενία της. Σε πλήρη αντίθεση με τις γεννήσεις των κοσμικών αρχόντων, στη Βηθλεέμ παρακολουθούμε τον Ιωσήφ να αμφιβάλλει για τα γεγονότα και να νομίζει ότι γεννήθηκε ένας απλός άνθρωπος, αλλά σύντομα τα ίδια τα γεγονότα τον έπεισαν πως δεν ήταν ένας απλός άνθρωπος αλλά ο αληθινός Θεός.
Εάν μεταβούμε νοερά στη Βηθλεέμ θα δούμε το μεγάλο μυστήριο της ταπείνωσης του Θεού, ο Οποίος διαλέγει τη σιγή της νύχτας ώστε να επικοινωνήσει ουσιαστικά με τον άνθρωπο. Σε πλήρη αντίθεση με την ειδωλοποίηση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης και την προωθούμενη αξιολόγηση των ανθρώπων αποκλειστικά με βάση το περίβλημά τους, ο Ιησούς Χριστός δεν απέρριψε την ανθρωπότητα και ας είχε αυτή αμαυρώσει την εικόνα της. Η ανυπαρξία των μέσων κοινωνικής δικτύωσης και της κακής χρήσης αυτών κατά την εποχή εκείνη έδωσε στο Θεό την ευκαιρία να ανοίξει σιωπηλά και χωρίς φαντασμαγορικές εκδηλώσεις την Εδέμ στον άνθρωπο μέσα από την Ενανθρώπησή Του. Η δυνατότητας της τεχνητής νοημοσύνης να παρουσιάζει σε reels διάφορα γεγονότα του ενιαυτού παραγκωνίζεται και ωχριά ενώπιον του μεγάλου μυστηρίου· «ο Υιός και Λόγος του Θεού γεννάται από την Κόρη, με τη συνεργία του Πατρός και του Αγίου Πνεύματος. Ο Πλαστουργός της κτίσεως λαμβάνει ανθρώπινη σάρκα και παρέχει το έλεος και τη σωτηρία στον κόσμο».
Η ανάδειξη του Υιού και Λόγου του Θεού στην ανθρωπότητα συντελέσθηκε στο ταπεινό Σπήλαιο, το οποίο έγινε το ιδανικό καταφύγιο για την ετοιμόγεννη Παρθένο. Η φάτνη υποδέχθηκε Εκείνον ο οποίος έλυσε την κατάρα του θανάτου για την ανθρωπότητα, οι Ποιμένες έγιναν μάρτυρες του φρικτού θαύματος, οι σοφοί Μάγοι από την Περσία έφεραν τα δώρα τους, δηλαδή το χρυσό, το λιβάνι και τα σμύρνα προκειμένου να τιμήσουν τον γεννηθέντα Βασιλέα. Η Παρθένος, η Μητέρα του Θεού, έσκυψε ως δούλη και μητέρα για προσκυνήσει το Λυτρωτή και Θεό μας καθώς εκείνη έγινε η φορέας της σωτηρίας μας. Η αποδοχή της θείας βουλήσεως από μέρους της Θεοτόκου και η προσφορά της παρθενικής μήτρας συνέβαλαν καταλυτικά ώστε ο τεχθείς Βασιλέας να αναδειχθεί στην ανθρωπότητα προκειμένου να την λυτρώσει από την αμαρτία και το θάνατο.
Εν κατακλείδι, η ανάδειξη του Θεού στην ανθρωπότητα συντελέσθηκε στο πλαίσιο μίας κοσμικής απογραφής και χωρίς να υπάρχει διαθέσιμο κατάλυμα στην ασήμαντη πόλη της Βηθλεέμ. Η ανάδειξη του Ουρανίου Βασιλέα και Πλαστουργού έλαβε χώρα μέσα σε ένα Σπήλαιο, χωρίς υπερβολές, χωρίς κοσμικές ανέσεις, χωρίς να είναι διάχυτη η κατήφεια και η απαισιοδοξία του σημερινού κοσμικού πνεύματος. Ο Ιησούς Χριστός μετέβαλλε το Σπήλαιο σε παλάτι με ένα και μοναδικό σκοπό, ο οποίος δεν ήταν άλλος από την αποκατάσταση της ταλαιπωρημένης και εξαθλιωμένης ανθρώπινης εικόνας. Ας δοξάσουμε το Θεό για την ευεργεσία Του προς τον άνθρωπο, ας προσέλθουμε στην Εκκλησία και ας κοινωνήσουμε μαζί Του έχοντας κατά νου ότι όπως ακριβώς ο Ίδιος αναδείχθηκε με την ταπείνωση, με αντίστοιχο τρόπο θα αναδείξει και εμάς, αφού προηγουμένως αποβάλλουμε την ιδιοτέλεια και την αυτοειδωλοποίηση. Αμήν! «Γένος τῶν ἀνθρώπων, βουλόμενος σῶσαι ὁ Ὑπεράγαθος, μήτρᾳ ἐσκήνωσεν, ἀπειρογάμου Παρθένου, καὶ ἰδοὺ τεχθῆναι ἔρχεται. Τοῦτον προσκυνήσωμεν· ἐνδόξως γὰρ δεδόξασται».
