Του Παντελή Λεβάκου, υπ. Δρ., Τμήμα Θεολογίας ΕΚΠΑ
«Τοῖς Μαθηταῖς ὁ ἀγαθός, γρηγορεῖτε ἔφησας· ᾗ γὰρ ὥρα ἥξει ὁ Κύριος, ἀγνοεῖτε, ἀποδοῦναι ἑκάστῳ – Ο Αγαθός είπε στους Μαθητές να ευρίσκονται σε εγρήγορση· είναι άγνωστη η ώρα κατά την οποία θα έρθει ο Κύριος ώστε να αποδώσει στον κάθε ένα αυτό που του αξίζει». Κατά την Αγία και Μεγάλη Τρίτη, η Εκκλησία προβάλλει την εσχατολογική διάσταση της διδασκαλίας της. Η πνευματική εγρήγορση την οποία έκαστος άνθρωπος οφείλει να διαθέτει αποτυπώνεται με τρεις τρόπους, έκαστος εξ αυτών προέρχεται από τον διαχρονικό και προφητικό λόγο του Κυρίου.
Στην ευαγγελική περικοπή του Όρθρου της Μεγάλης Τρίτης ο Θεάνθρωπος ελέγχει την διαχρονική και ανεξάντλητη υποκρισία των ιερατικών τάξεων και των εκκλησιαστικών ανδρών, ως πτυχή της ανθρώπινης αδυναμίας, με προοπτική τα Έσχατα. Στις παραβολές των Δέκα Παρθένων και των Ταλάντων, τις οποίες ακούμε στην Προηγιασμένη Θεία Λειτουργία της ίδιας ημέρας, ο Δεσπότης τονίζει την πνευματική εγρήγορση και την απολογία ενώπιόν Του για τις ευεργεσίες και τα χαρίσματα που δώρισε σε έκαστο άνθρωπο.
Ο Ιησούς Χριστός, μη γνωρίζοντας από «πολιτική ορθότητα» και «ευαισθησία» απευθύνεται στο σύνολο του εκκλησιαστικού σώματος, είτε μας ξενίζει είτε όχι. Η κριτική του Κυρίου δεν ασκείται διαχρονικά και γενικά (χωρίς προσωποποιήσεις καθώς ο καθένας θεωρητικά είναι γνώστης των αδυναμιών του) ώστε να «πληγωθούν» οι λάτρεις της «πολιτικής ορθότητας» ιερείς και οι «ευαίσθητοι» πιστοί, αλλά ασκείται ώστε να μας δωθεί πάλιν και πολλάκις η ευκαιρία να αλλάξουμε.
Η πνευματική εγρήγορση για τη βίωση των Παθών προσωποποιείται στην παραβολή των Δέκα Παρθένων, όπου οι ευρισκόμενες σε εγρήγορση πέντε Παρθένες εισήλθαν στον Ουράνιο Νυμφώνα, ενώ οι λοιπές πέντε μωρές και αμελείς Παρθένες απέκλεισαν τον εαυτό τους από την κοινωνία με τον Νυμφίο. Ο υμνογράφος Κοσμάς Ιεροσολυμίτης προσεύχεται ώστε «Ἐν τῇ δευτέρᾳ σου φρικτῇ, παρουσίᾳ Δέσποτα, δεξιοῖς προβάτοις με σύνταξον, τῶν πταισμάτων, παριδών μου τὰ πλήθη». Ο λόγος του υμνογράφου του ογδόου αιώνα απηχεί έως σήμερα και επαναλαμβάνεται ώστε να αναδείξει τον σκοπό του πνευματικού μας αγώνα, δηλαδή όταν τεθούμε ενώπιον του Κριτή να λάβουμε το έλεος και τη συγχώρηση των αμαρτημάτων μας.
Η παραβολή των Ταλάντων συνιστά την τρίτη υπενθύμιση των Εσχάτων, όχι ως εκφοβισμός, αλλά ως παραίνεση να αξιοποιήσουμε ότι καλό και ευλογημένο έχουμε στις ψυχές μας. «Τὸ τάλαντον, ὅσοι πρὸς Θεοῦ, ἐδέξασθε ἰσοδύναμον χάριν, ἐπικουρίᾳ τοῦ δόντος Χριστοῦ, αὐξήσατε ψάλλοντες· Εὐλογεῖτε τὰ ἔργα, Κυρίου τὸν Κύριον – Το τάλαντο το οποίο δόθηκε από τον Θεό σε κάθε άνθρωπο, ας το αυξήσουμε μέσω της θείας χάριτος του Ιησού Χριστού και να δοξολογήσουμε τον Κύριο για τις ευεργεσίες Του». Ο κάθε άνθρωπος, ως μοναδική και ανεπανάληπτη προσωπικότητα, έχει τα δικά του χαρίσματα· αυτά τα χαρίσματα μας προσκαλεί ο Κύριος να τα καλλιεργήσουμε με γνώμονα να ωφελήσουμε πνευματικά τους άλλους ανθρώπους και όχι για να γίνουμε αιτία σκανδαλισμού ή κάθε είδους ζημίας για τον αδελφό μας.
Ο πονηρός και οκνηρός δούλος της παραβολής έκρυψε το τάλαντο στη γη και δεν το αξιοποίησε ως «διαμαρτυρία» προς τον αφέντη του. Αντίστοιχα, διαχρονικά και στο πλαίσιο της αδυναμίας μας δεν αναδεικνύουμε τα τάλαντά μας, αλλά ζημιώνουμε πνευματικά τους αδελφούς μας επειδή κάνουμε κακή χρήση των ευεργεσιών του Θεού. Ας κάνουμε καλή χρήση των ταλάντων μας εφεξής με γνώμονα τα Έσχατα, κάτι το οποίο ξεχνάμε ή το θεωρούμε ως δευτερεύων.
Η ανώνυμη πόρνη γυναίκα της Μεγάλης Τετάρτης έρχεται για να ελέγξει τις συνειδήσεις και να ξεγυμνώσει τις αδυναμίες μας. Επίσης, η πόρνη γυναίκα μας υπενθυμίζει πως η αναζήτηση επιρροής, ελέγχου, εξουσίας και πλουτισμού θα είναι μηδαμινά όταν θα παρουσιασθούμε στον Δημιουργό μας, ο Οποίος δεν είναι δημαγωγός, life coach ή «αγαπούλης», αλλά (είναι) Δίκαιος – μία λέξη την οποία η «ευαισθησία» μας έχει επιβάλλει να την αφαιρέσουμε από το σημερινό λεξιλόγιο μας, Αμήν!
