Του Ιωάννη Π. Μπουγά, θεολόγου
Ινδικτιώνα είναι χρονικός κύκλος 15 ετών και κατά την εποχή της αυτοκρατορίας της Νέας Ρώμης μετρούσαν τον χρόνο.
Από τις αρχές του 4ου μ.Χ. αιώνα η Εκκλησία μετρά τον χρόνο με το σύστημα της Ινδικτιώνας. Αργότερα Ίνδικτος σήμαινε ένα έτος. Η πρωτοχρονιά του Εκκλησιαστικού Έτους είναι η 1η Σεπτεμβρίου. Με ιδιαίτερη ακολουθία η Εκκλησία γιορτάζει αυτή την ημέρα. Στο Οικουμενικό Πατριαρχείο τελείται ιδιαίτερη εορτή και υπογράφεται από τον Πατριάρχη και τους συνοδικούς ιεράρχες η πράξη της ινδικτιώνος. Η ημέρα αυτή είναι αφιερωμένη στην προστασία του Φυσικού Περιβάλλοντος
«Η αλόγιστος και ευδαιμονική χρήσις της υλικής δημιουργίας υπό τον ανθρώπου, με την βοήθειαν της επιστημονικής και τεχνολογικής προόδου, έχει ήδη αρχίσει να επιφέρη ανεπανόρθωτον καταστροφήν εις το φυσικό περιβάλλον. Η Ορθόδοξος Εκκλησία, μη δυναμένη να παραμένη απαθής ενώπιον τοιαύτης καταστροφής, καλεί δι’ ημών πάντας τους Ορθοδόξους, όπως αφιερώσουν την πρώτην Σεπτεμβρίου εκάστου έτους, ημέραν ενάρξεως του Εκκλησιαστικού έτους, εις προσευχάς και δεήσεις υπέρ της διασώσεως της δημιουργίας του Θεού και εις ενστερνισμόν της προς την φύσιν στάσεως, την οποίαν υπαγορεύει η Θεία Ευχαριστία και η ασκητική παράδοσις της Εκκλησίας» (Από το μήνυμα των Προκαθημένων των Ορθοδόξων Εκκλησιών της Πανορθόδοξης Σύναξης του 1992).
Οι Ορθόδοξοι Προκαθήμενοι προτείνουν ως λύση του οικολογικού προβλήματος την ευχαριστιακή και ασκητική στάση που διαμόρφωσε η ορθόδοξη χριστιανική ζωή στο διάβα των αιώνων.
Τα πάντα είναι δημιουργημένα από το Θεό «καλά λίαν». Σε ένα περιβάλλον με δημιουργήματα που προσεγγίζουν την Θεία τελειότητα καλείται να ζήσει ο άνθρωπος. Και όχι απλά να επιβιώσει αλλά να δημιουργήσει με τη σειρά του, να αντιπροσφέρει στον Δημιουργό από τα υλικά της φύσης. Να ευχαριστήσει προσφέροντας από τα «καλά λίαν» υλικά πράγματα. «Τα σα εκ των σων σοι προσφέρομεν» ομολογείται από τους πιστούς στην λειτουργική σύναξη. Αλλά ο άνθρωπος κάνοντας λαθεμένη χρήση του αυτεξούσιου του, της ελευθερίας του δηλαδή, δεν αναγνωρίζει την ευχαριστία στον Θεό, στον συνάνθρωπο και επιθυμεί την αλόγιστη και ευδαιμονική χρήση του «λίαν καλώς» δημιουργηθέντος κόσμου προς ευχαρίστηση δική του. Εδώ παραστατικά η Παλαιά Διαθήκη μιλά για αυτοθέωση του ανθρώπου. Αυτοθέωση, αυτοευχαρίστηση που συνεχίζεται και θα συνεχίζεται όσο ο άνθρωπος δεν αντιμετωπίζει ευχαριστιακά την Κτίση, όσο θεωρεί ότι είναι ιδιοκτήτης και όχι διαχειριστής-φροντιστής.
Γράφει ο Απόστολος Παύλος «…ότι πάσα η κτίσις συνστενάζει και συννωδίνει άχρι του νυν» και όσο ο άνθρωπος δεν αντιμετωπίζει ευχαριστιακά την κτίση τόσο δεν υπάρχει λύση στο οικολογικό πρόβλημα. Τα υλικά της γης, τα καλύτερα υλικά προσφέ-ρονται σ’ Αυτόν που χάρισε στον άνθρωπο Ζωή και Ανάσταση, προσφέρονται καθημερινά σε κάθε Θεία Λειτουργία, προσφέρονται ως ταπεινή ευχαριστία. Με τέτοια πίστη μπορεί να σταματήσει η οικολογική αλλοίωση. Πίστη που κάνουν πραγματικότητα οι ασκητές της Ορθοδόξου Εκκλησίας, όπου κι αν βρίσκονται αυτοί, σε πόλεις ή στην έρημο.
Οι ασκητές γνωρίζουν πολύ καλά ότι ο κόσμος είναι το σώμα του ανθρώπου. Εξάλλου, και στον άνθρωπο ενυπάρχει όλο το σύμπαν. Ο κόσμος που μας περιβάλλει είναι για τους ασκητές η σάρκα τους και «ουδείς ποτέ την εαυτού σάρκα εμίσησεν, αλλ’ εκτρέφει και θάλπει αυτήν». Γι’ αυτό και οι ασκητές φροντίζουν για όλα τα δημιουργήματα του Θεού.
Συνοπτικά αναφέρουμε για τους ασκητές αλλά και για κάθε άνθρωπο που θέλει να ζήσει ασκητικά τους λόγους του Αγίου Ισαάκ του Σύρου: «ποια είναι η καρδιά που αγαπάει; Αυτή καίγεται (από αγάπη) για όλη την κτίση, για τους ανθρώπους και τα όρνεα, για τα ζώα και τους δαίμονες, και για κάθε κτίσμα…».
Η Ορθόδοξη ασκητική έως σήμερα, με σύγχρονα παραδείγματα τους μοναχούς, προτείνει έναν ευχαριστιακό-αγαπητικό τρόπο αντιμετώπισης των κτισμάτων.
Σήμερα ο άνθρωπος αν και έχει γίνει εξάρτημα μηχανών δεν έχει γίνει ακόμη ρομπότ. Μπορεί ακόμη να επιλέγει, να αποφασίζει, να προσανατολίζει τον εαυτό του, τον κόσμο και τις κοινωνίες στην δημιουργία αγαπητικών σχέσεων με τους άλλους και με την κτίση. Καλείται να κάνει πράξη με κάθε τρόπο, την ευχαριστιακή-ασκητική πραγματικότητα, ως απάντηση στην οικολογική καταστροφή, που εξαιτίας της εγωιστικής αυτοθεώσεως του απειλεί το σύμπαν.
Η ασκητική και ευχαριστιακή αντιμετώπιση της κτίσης αποτελεί την δυνατότητα να ζήσει ο κόσμος αιώνια.
