Του Αρχιμ. Κυρίλλου Κωστοπούλου, Ιεροκήρυκος Ι. Μ. Πατρών, Δρος Θεολογίας
Για να διατηρήση ένα Έθνος την Ιστορία του και να διαμορφωθή προς το καλύτερο από πλευράς κοινωνιολογικής, πολιτιστικής, ανθρωπιστικής, μορφωτικής και κυρίως –όσον αφορά στο δικό μας Ελληνικό Έθνος– από πλευράς ηθικής, ώστε να λυθούν όλα τα υπαρξιακά προβλήματα του ανθρώπου, είναι πράγματι αναγκαίο να προσεχθή σε ύψιστο βαθμό η Παιδεία, την οποία λαμβάνουν οι νέοι και οι νέες μας από την πρωτοβάθμια μέχρι και την τριτοβάθμια εκπαίδευση.
Βασική προϋπόθεση για ορθή μάθηση εκ μέρους των παιδιών είναι αφ᾽ ενός μεν ο σεβασμός προς τους δασκάλους και καθηγητές τους, που είναι αρμόζον να τα διακατέχη, και αφ᾽ ετέρου η βαθειά αίσθηση της θέσεώς τους, ότι δηλαδή είναι μαθητές, βρίσκονται «υπό μαθητείαν». Αυτό σημαίνει ότι έχουν υποχρέωση και καθήκον να διδαχθούν, αλλά και να ενστερνιστούν τα όσα διδάσκονται, για να ολοκληρωθούν ως προσωπικότητες και να πορευθούν ορθώς στην κοινωνία μας. Ασφαλώς, σε αυτό θα βοηθήση τα μέγιστα η προσωπικότητα του εκπαιδευτικού, η μόρφωσή του, το ήθος του, ακόμα και η εξωτερική του εμφάνιση (ενδυμασία κ.λπ.). Φυσικά πρωταρχικό ρόλο κατέχει η διαπαιδαγώγηση των παιδιών από τους γονείς τους.
Ποιες, όμως, χρειάζεται να είναι οι βάσεις της Παιδείας μας, στις οποίες αυτή θα στηρίζεται, ώστε να διαμορφώνη ολοκληρωμένες προσωπικότητες που θα αποτελούν λύσεις και όχι προβλήματα για την σημερινή αλλοπρόσαλλη και παραπαίουσα κοινωνία μας;
Ένα τρίπτυχο που θα μπορούσα να προτείνω είναι: γνώση και πίστη προς τον Θεό, γνώση και αγάπη προς την Πατρίδα, επιστημονική μόρφωση και κατάρτιση.
Είναι γνωστό ότι ο Σωκράτης είχε πεί πως, για να σωθή ο κόσμος, είναι επιβεβλημένο ή κάποιος άνθρωπος να ανέβη στον ουρανό ή κάποιος από τον ουρανό να κατέβη στη γη. Έγινε το δεύτερο. Ο Υιός και Λόγος του Θεού Πατρός κατήλθε και έγινε άνθρωπος και ως Θεάνθρωπος Κύριος έζησε στην γη και απάντησε με την ζωή Του και την διδασκαλία Του σε όλα τα υπαρξιακά και μεταφυσικά προβλήματα του ανθρώπου. Όπως για παράδειγμα: «Ποιος δημιούργησε τον κόσμο και τον άνθρωπο;». «Πως θα ζήση και θα πορευθή στην ζωή αυτή ο άνθρωπος με αγάπη, χαρά, ειρήνη, χωρίς άγχος και δέσμευση από την ύλη;». «Πως θα απελευθερωθή από τα πάθη και τις αδυναμίες του;». «Πως θα υπερβή την φθορά και τον θάνατο;». Οι απαντήσεις αυτών των ερωτημάτων υπάρχουν στην Αγία Γραφή και την ερμηνεία της, την Πατερική διδασκαλία. Όλα αυτά χρειάζεται να τα διδαχθή από μικράς ηλικίας το παιδί, ώστε να εμφυτευθούν βαθειά μέσα του, για να καθοδηγήται βάσει αυτών στην αλήθεια. Έτσι θα ολοκληρωθή ως ορθή και χρήσιμη προσωπικότητα, όπου θα γνωρίζη και θα αγαπά τον Δημιουργό του Θεό, αλλά και τον συνάνθρωπο.
Εκτός αυτών είναι επιβεβλημένο να προσφέρη η Παιδεία μας στον νέο και την νέα μας και ένα κίνητρο αγάπης προς την Πατρίδα μας. Δεν εννοώ βεβαίως να γίνουν σωβινιστές. Ένας αληθινά Ορθόδοξος Έλληνας δεν κλείνει στα πλαίσια της αγάπης του μόνον την δική του πατρίδα. Και τούτο γιατί είναι οικουμενικός, καθολικός και αγαπά όλες τις πατρίδες του κόσμου και όλους τους λαούς. Οπωσδήποτε, όμως, οφείλει να προέχη η αγάπη στην δική του πατρίδα και μάλιστα όταν πρόκειται για την Ελλάδα μας, της οποίας ο πολιτισμός και η ιστορία απετέλεσαν και αποτελούν φως για όλη την ανθρωπότητα. Συνεπώς, καθίσταται απαραίτητο να διδαχθούν οι νεοέλληνες ανόθευτη και αντικειμενική την αλήθεια της Ιστορίας μας, ώστε να αγαπήσουν την Πατρίδα μας ουσιαστικά.
Τέλος, όσον αφορά στην επιστημονική μόρφωση και κατάρτιση, η οποία παρέχεται, βεβαίως, σε όλες τις βαθμίδες, ενδείκνυται να αναπτύσσεται κατά τέτοιον τρόπο, ώστε το παιδί, πριν ειδικευθή στο επιστημονικό πεδίο που επιθυμεί, να έχη αποκτήσει ουσιαστική σφαιρική γνώση όλων των μαθημάτων, όχι μόνον αυτών που αφορούν στις θετικές επιστήμες, αλλά κυρίως αυτών που εστιάζουν στην κλασσική Παιδεία.
Μία τελευταία, αλλά όχι μικρότερης σημασίας, παρατήρηση είναι ότι η Παιδεία μας δεν πρέπει να παραβλέψη ότι οι νέοι μας είναι ψυχοσωματικές οντότητες και είναι επιβεβλημένο να μορφωθούν ως τέτοιες υπάρξεις. Η αληθινή μόρφωση δεν αποσκοπεί στο να παράξη ανθρώπους–οικονομικά εργαλεία, κατά τον Μαρξ, με στόχο την επιβίωσή τους και την ανάπτυξη της οικονομίας, αλλά αποβλέπει κυρίως στην διαμόρφωση του εσωτερικού «είναι» του ανθρώπου. Και για να συμβή αυτό είναι απαραίτητο να δοθή από την Παιδεία μας όχι μόνον επιστημονική γνώση, αλλά κυρίως η γνώση και η πίστη προς τον Θεό Δημιουργό, καθώς και η γνώση και η αγάπη προς την Πατρίδα. Μόνον με αυτόν τον τρόπο θα μορφοποιηθή υγειώς και φυσιολογικώς το ήθος των νέων μας, ώστε να πορεύωνται στην κοινωνία μας με δημιουργική, ειρηνική και αγαπητική διάθεση προς τον πλησίον, χωρίς βία, χωρίς διάβρωση ή κατάργηση των αξιών και χωρίς κατάλυση των θεσμών.
